اشاره :
يک هفته بيشتر به امتحانات پايان ترم زمان باقي نيست و شما سخت مشغول کار بر روي پروژه درسي هستيد. اين پروژه مي تواند يک فايل Word يا Excel باشد يا حتي يک پروژه رشته مهندسي معماري با نرم افزارAutoCAD . نوبت به تکميل بخش نهايي پروژه مي رسد پاي کامپيوترتان مي نشيند، نرم افزار مربوطه را اجرا مي کنيد ولي اثري از فايل پروژه نيست!! بله متأسفانه فايل شما به طور اشتباهي و يا تصادفي حذف شده است. در اين حالت چه احساسي به شما دست خواهد داد؟ مسلماً احساس خوشايندي نخواهد بود ولي غصه هم خوردن راه چاره نيست، از آنجايي که هر دردي درماني دارد، اين مشکل هم راه حل دارد، قصد ما هم در اين شماره بر اين است که يک نرم افزار مفيد از سري نرم افزارهاي File Recovery را معرفي و نحوه کارکردن با آن را بررسي کنيم.



از ديد متخصصين سايت معتبر Top Ten Reviews ده نرم افزار برتر بازيابي اطلاعات عبارتند از:

1- Recover Lost Data
2 - Recover My Files
3 - Handy Recovery
4 - Quick Recovery
5 - GetDataBack
6 - R-Studio
7 - Restorer 2000 Professional
8 - Stellar Phoenix
9 - Magic Recovery
10 - Recover It All

قبل از شروع بحث از آدرس زيرمي توانيد اطلاعات کامل مقايسه اين 10 نرم افزار را کسب کنيد:
http://data-recovery-software-review.toptenreviews.com
در اين مقاله قصد داريم نرم افزار شماره 5 كه قابليت هاي زيادي دارد را معرفي کنيم.
نرم افزار GetDataBack در 2 نسخه مخصوص FAT و NTFS عرضه شده است كه ما به بررسي نسخه NTFS آن خواهيم پرداخت. مطابق معمول مي توانيد نسخه رجيستر شده آن را از سايت ماهنامه دانلود كنيد.
معمولاً بازيابي اطلاعات به صورت نرم افزاري يا در اصطلاح Data Recovery ، در مورد فايل ها با شرايط ذيل قابل انجام است:

1ـ فايل يا فايل هاي مورد نظر از سطل زباله به طور اشتباهي حذف شده باشند.
2ـ فايل يا فايل هاي مورد نظر ويروسي شده باشند و توسط آنتي ويروس از روي هارد ديسك حذف شده باشند.
3ـ فايل يا فايل هاي مورد نظر در اثر نوسانات برق شهري آسيب ديده باشند و يا به طور تصادفي حذف شده باشند.
4ـ فايل يا فايل هاي مورد نظر در اثر بد سكتور گرفتن هاردديسك ، البته نه در اثر صدمه فيزيكي ، از دست رفته باشند.
5ـ قسمتي از اطلاعات هارد ديسك به طور تصادفي از بين رفته باشند.
و ...

در اين 5 مورد ذكر شده، به شرط اينكه هاردديسك شما صدمه و آسيب فيزيكي نديده باشد، تا حد زيادي مي توانيد اميدوار باشيد كه اطلاعات نه به صورت كامل ولي تا 90 در صد قابل بازيابي به صورت صحيح هستند.

نكاتي در مورد بازيابي اطلاعات
هر کدام از نرم افزارهاي بازيابي اطلاعات، روشي مخصوص به خود را براي بازيابي اطلاعات در پيش مي گيرد، ولي اصول كلي آنها يكسان است. قبل از شروع بحث به چند نكته كوتاه در خصوص بازيابي اطلاعات اشاره مي كنيم:

• بعد از حذف شدن فايل از پارتيشن مورد نظر، بر روي آن پارتيشن فايل ديگري را کپي و يا برنامه اي را نصب نکنيد، زيرا اين کار شما باعث پاک شدن آدرس دهي مربوط به آن پارتيشن خواهد شد.
• در صورتي كه قصد داريد اطلاعاتي را بازيابي نماييد، نرم افزار بازيابي اطلاعات را بر روي پارتيشني مجزا از پارتيشني كه فايل هاي محذوف در آن قرارداشته اند نصب كنيد.
• توصيه مي شود كه قبل از انجام عمليات بازيابي از يکپارچه سازي ( Defragment ) هارد و يا پارتيشن مورد نظر خودداري كنيد.

• هميشه بعد از نصب ويندوز ، يك نرم افزار Data Recovery بر روي سيستم خود نصب كنيد. البته اگر از نرم افزارهاي System Utility كه در شماره 16 به معرفي آنها اشاره كرده بوديم استفاده مي كنيد، معمولاً قسمتي را براي بازيابي اطلاعات در خود جاي داده اند ولي قدرت عملشان نسبت به نرم افزارهاي تخصصي بازيابي اطلاعات ضعيف است.

اگرچه اكثر نرم افزارهاي بازيابي اطلاعات قادر به بازيابي نسبي اطلاعات مي باشند، اما شما هيچگاه شعار معروف :“Always Create Backup Copy” را از ياد نبريد.

مراحل بازيابي اطلاعات با GetDataBack for NTFS
در ابتدا نرم افزار را از سايت ماهنامه دانلود كنيد. برنامه GetDataBack For FAT ، مخصوص FAT 32/16 و نرم افزار GetDataBack for NTFS مخصوص فايل سيستم NTFS مي باشد.
توجه داشته باشيد كه نسخه FAT قادر به بازيابي اطلاعات از فايل سيستم NTFS نمي باشد و بالعكس نسخه NTFS هم توانايي بازيابي اطلاعات از فايل سيستم هاي FAT را ندارد.
نرم افزار GetDataBack for NTFS براي بازيابي اطلاعات 5 مرحله را پشت سر مي گذارد.
1ـ برنامه GetDataBack for NTFS را اجرا كنيد. مرحله اول Scan for drives نام دارد، مطابق شكل 1 Logical Drives را انتخاب كنيد. براي رفتن به مرحله بعد بر روي Next كليك كنيد.

شكل 1


2ـ در مرحله دوم ، بايد درايوي كه فايل از پاك شده است را مشخص كنيد .ما در اين مثال درايو F: را انتخاب كرده ايم . براي رفتن به مرحله بعدي بر روي Next كليك كنيد( شكل 2) .

شكل 2


3ـ در مرحله سوم بايد محدوده جستجو را براي نرم افزار مشخص كنيد. محدوده جستجو داراي 2 حالت مي باشد :
يكي حالت اول كل درايو ( پارتيشن ) را شامل مي شود و حالت دوم كه مي توان محدوده خاصي را انتخاب كرد.
گزينه اول يعني Search entire drive را انتخاب و بر روي Next كليك كنيد( شكل 3 ) .

شكل 3


4ـ مرحله چهارم، اطلاعات مربوط به هاردديسك شما نظير كلاسترها و سكتورهايي كه قابل بازيابي بودند را نشان مي دهد، بعد از اتمام مرحله Scan ، براي رفتن به مرحله نهايي بر روي Next كليك كنيد( شكل 4) .

شكل 4

5ـ مرحله پنجم كه مرحله نهايي مي باشد عبارت است از بازيابي اطلاعاتي كه نرم افزار آنها را قابل بازيابي تشخيص داده است. در اين بخش ، نرم افزار ، ليست فايل ها و پوشه ها را فهرست وار نمايش مي دهد. براي بازيابي کافيست، فايل يا پوشه اي را که به اشتباه حذف شده بود را پيدا کنيد، بر روي آن کليک راست کنيد و يا از دگمهF5 استفاده کنيد، محل ذخيره فايل جديد (بازيابي) شده و يا به عبارتي بازسازي شده را مشخص کنيد .

شکل 5


نکته مهم در مورد بازيابي فايل هايي که به صورت فارسي هستند:
اكثر نرم افزارهاي بازيابي اطلاعات ، نمي توانند فايل هايي كه نام فارسي و يا فايل هاي Word كه متن فارسي دارند را بازيابي كنند. از اين رو نام آنها به طور صحيح در نرم افزار نمايش داده نمي شود و تركيبي از حروف به هم ريخته را مطابق شكل 5 نشان مي دهند، ظاهراً براي بازيابي آنها شما بايد بر روي فايل كليك راست كنيد و گزينه Copy را انتخاب و محلي كه مي خواهيد فايل بازيابي شده را كپي كنيد، مشخص كنيد ولي انجام اين كار كدگذاري فايل را از بين مي برد و شما بعداً براي ديدن فايل نهايي دچار مشكل خواهيد شد و جز يك سري حروف در هم ريخته چيز ديگري نخواهيد ديد.
براي بازيابي صحيح اين گونه فايل ها بايد از يك ترفند خاص به صورت زير استفاده كرد:
ابتدا روي فايل موردنظر راست كليك و گزينه Open را انتخاب كنيد. فايل فارسي شما در Word و يا هر نرم افزار مربوطه ديگر بازمي شود و به صورت صحيح وسالم نمايش داده مي شود. شما اكنون مي توانيد فايل را به كمك دستور Save As ، در جاي ديگري كپي كنيد و به اصطلاح فايل خود را بازيابي كنيد.
همانطور كه در ابتدا اشاره شد، Data Recoveryيا همان بازيابي اطلاعات، يك روش نسبي مي باشد و نمي توان بطور قطع يقين داشت كه هر فايل حذف شده را بتوان مجدداً بازيابي كرد پس همواره از فايل هاي مهم خود نسخه پشتيبان تهيه نماييد.